Εισαγωγή στην ανθρωπολογία

Ανθρωπολογία, ονομάζεται η επιστήμη της μελέτης των ανθρώπων σε όλες τις εκφάνσεις τους, δηλαδή ως βιολογικά αλλά και ως κοινωνικά πλάσματα. Καθώς ο άνθρωπος είναι πολυσύνθετο ον το αντικείμενο της ανθρωπολογίας είναι ευρύτατο και μπορεί να περιλαμβάνει τη μελέτη του ανθρώπινου DNA, τη γλώσσα, τις ασθένειες, τη συγγένεια κ.ά.

Ένα ερώτημα που ταλανίζει, όχι μόνο τους επιστήμονες αλλά και τους απλούς ανθρώπους, είναι για πιο λόγο οι άνθρωποι διαφέρουν μεταξύ τους, είτε στα εξωτερικά τους χαρακτηριστικά (χρώμα μαλλιών, δέρματος, ματιών κτλ), είτε στους τρόπους συμπεριφοράς και επικοινωνίας (αγκαλιάζονται διαφορετικά, χαιρετιούνται διαφορετικά, μιλούν διαφορετική γλώσσα κτλ).


Για πάρα πολλούς αιώνες, οι άνθρωποι προσπαθούσαν να απαντήσουν στο παραπάνω ερωτήμα, βασιζόμενοι στα θρησκευτικά κείμενα. Για παράδειγμα, όταν ανακαλύφθηκε η Αμερική οι άνθρωποι ερμήνευσαν την ύπαρξη των ντόπιων πληθυσμών, που μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν άγνωστοι, ως απομεινάρια των φυλών του Ισραήλ. Ομοίως η πολυγλωσσία αποδίδονταν στον πύργο της Βαβέλ. Ωστόσο, μετά τα τέλη του 19ου αιώνα ο άνθρωπος άρχισε να αποτελεί (ξανά) αντικείμενο σοβαρής μελέτης. Αρχικά, ασχολούνταν ερασιτέχνες, φυσιοδίφες αλλά και ψευτο-επιστήμονες. Σταδιακά, όμως τα πορίσματα των ανθρωπολόγων άρχισαν να εκτιμώνται και να συνθέτουν έναν ανεξάρτητο επιστημονικό κλάδο. 

Γενικά, μπορούμε να πούμε ότι ο κλάδος της ανθρωπολογίας διαιρείται στις εξής 4 υποκατηγορίες:


  • Στον κλάδο της φυσικής ανθρωπολογίας:

Η φυσική ανθρωπολογία ασχολείται κατά βάση με τα βιολογικά/ γενετικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων. Προσπαθεί, για παράδειγμα να βρει απαντήσεις στους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι παρουσιάζουν διαφορές στο χρώμα του δέρματος, στα μαλλιά, στις ασθένειες, στη συμπεριφορά στη θερμοκρασία, κτλ. 
  • Στον κλάδο της αρχαιολογίας 
Το αντικείμενο της αρχαιολογίας είναι κατά βάση η κατανόηση των ανθρώπων του παρελθόντος μέσα από τη μελέτη των κινητών και ακίνητων ευρημάτων (κτιρίων, κεραμικών, υφασμάτων, κτλ). Για παράδειγμα ένα αρχαίο αγγείο εκτιμάται από την επιστήμη της αρχαιολογίας όχι μόνο ως αντικείμενο τέχνης αλλά και ως πηγή πληροφοριών για τους ανθρώπους που το έφτιαξαν και το χρησιμοποιούσαν. Άλλωστε τα γραπτά κείμενα αν και μεταφέρουν πολύτιμες πληροφορίες, θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή καθώς οι ιστορικοί πολλές φορές μεταφέρουν υποκειμενικές εκτιμήσεις. Επίσης, ένα μεγάλο κομμάτι της ανθρώπινης καθημερινότητας του παρελθόντος δεν έχει καταγραφεί σε γραπτά κείμενα. Η αρχαιολογία λοιπόν, προσπαθεί να γεμίσει σταδιακά τα κενά της ιστορίας και να εμπλουτίσει τις γνώσεις πάνω σε αρχαίους πολιτισμούς.
  • Στον κλάδο της πολιτιστικής ανθρωπολογίας: 

Η πολιτιστική ή κοινωνική ανθρωπολογία μελετά καταρχάς τους λόγους ύπαρξης διαφορών στους τόπους που οι άνθρωποι ντύνονται, παντρεύονται, εκπαιδεύονται κτλ., αλλά και στους μηχανισμούς διατήρησης αυτών των διαφορών μέσα από την παράδοση και την κατασκευή της συλλογικής ταυτότητας. Για παράδειγμα, οι κοινωνικοί ανθρωπολόγοι προσπαθούν να ερμηνεύσουν το λόγο που πολλοί ασιάτες τρώνε με ξυλάκια και όχι με πιρούνια, γιατί σε κάποιους πολιτισμούς επιτρέπεται η πολυγαμία, γιατί οι άνθρωποι ντύνονται διαφορετικά κτλ. Αυτό που πρέπει να γίνει ωστόσο κατανοητό είναι ότι δεν υπάρχουν ανώτερες και κατώτερες κοινωνίες, απλά διαφορετικοί τρόποι έκφρασης.

  • Στον κλάδο της γλωσσολογίας 

Οι γλωσσολόγοι ασχολούνται με το φαινόμενο της ανθρώπινης γλώσσας, δηλαδή της λεκτικής επικοινωνίας. Συνήθη ερευνητικά πεδία των γλωσσολόγων είναι τα αίτια που οδήγησαν στην ανάπτυξη χιλιάδων διαφορετικών διαλέκτων, η σύγκριση των διαφόρων διαλέκτων, η σύγκριση των τρόπων επικοινωνίας του ανθρώπου με τους τρόπους επικοινωνίας των ζώων, κτλ.  Στον πλανήτη ομιλούνται περίπου 6000 διάλεκτοι πολλές από τις οποίες πρόκειται να εξαφανιστούν καθώς πολλές κοινωνίες επιλέγουν να χρησιμοποιούν μία από τις κυρίαρχες γλώσσες.

Παρά τη μεθοδολογική διάκριση των πεδίων της ανθρωπολογίας, εντούτοις ο ανθρωπολόγος πολλές φορές απαιτείται να εξετάσει ένα φαινόμενο από την σκοπιά δύο ή περισσότερων κλάδων. Για παράδειγμα ένας αρχαιολόγος σε μια ταφική ανασκαφή ενδέχεται να λάβει χρήσιμες πληροφορίες από τη μελέτη των οστών ενός σκελετού. Επίσης ένας κοινωνικός ανθρωπολόγος μπορεί να χρειαστεί να εξετάσει και στοιχεία της γλώσσας μιας κοινωνικής ομάδας.

Όσον αφορά στην επαγγελματική αποκατάσταση, οι ανθρωπολόγοι μπορεί να εργαστούν στον κλάδο της ιατρικής, στη διπλωματία, στην διαφήμιση, στην εκπαίδευση και αλλού. γενικά, απαιτείται η συμβολή των ανθρωπολόγων στην επίλυση σύνθετων προβλημάτων όπως για παράδειγμα της μετανάστευσης, του υπερπληθυσμού, της κλιματικής αλλαγής κ.α.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου